پایگاه اطلاع رسانی انجمن مددکاران اجتماعی ایران

موضع رئیس انجمن درباره خصوصی سازی خانه های امن: به صلاح نیست؛ وظیفه دولت است

به گزارش آرمان، حسن موسوی چلک، رئیس انجمن مددکاری اجتماعی ایران درباره خصوصی سازی خانه های امن نگهداری از زنان و دختران آسیب دیده می گوید: واگذاری این خانه ها به صلاح جامعه نیست و در آینده تبعات بسیاری را به همراه خواهد داشت. گرچه دیدگاه من کارشناسی است و سازمانی نیست، اما ظاهرا برخی دوستان علاقه مندند که بگویند ما هم داریم کاری انجام می دهیم.

از منظر شما خصوصی سازی خانه های امن نگهداری از زنان و دختران آسیب دیده که توسط سازمان بهزیستی مطرح شده است، چه تبعاتی دارد؟ 

یکی از وظایف دولت ها واگذاری بخشی از امور قابل واگذاری به مردم است، اما آیا این واگذاری مشمول همه ظرفیت ها و خدمات می شود؟ ما در برخی حوزه ها باید حساسیت هایی داشته باشیم. یکی از همین موضوعات واگذاری امور مربوط به زنان آسیب دیده اجتماعی برای نگهداری در مراکز بخش خصوصی است، گرچه هم فرصت است و هم تهدید، اما تجربه ۲۴ ساله من در این بخش می گوید که این مراکز در آینده مشکلاتی را ایجاد و بستر را برای بی اعتمادی نسبت به دولت فراهم خواهند کرد. ما قبلا هم این تجربه را داشتیم. برای مثال می توانم به بنیاد هدایت و حمایت اسلامی در کرج و خانه ریحانه اشاره کنم. در واقع ما گاهی اوقات می خواهیم پز روشنفکری دهیم.

820525_930 IMG10251737

از این رو یک سری کارها را انجام می دهیم، ولی باید بگویم که عمر مدیریت ما کوتاه است و باید تبعات را دوره های بعدی بپذیرند. بنابراین معتقدم که این نوع واگذاری به صلاح جامعه نیست و در آینده تبعات بسیاری را به همراه خواهد داشت. گرچه دیدگاه من کارشناسی است و سازمانی نیست، اما ظاهرا دوستان علاقه مند هستند که بگویند ما هم داریم کاری انجام می دهیم. این در حالی است که بنده همیشه موافق حضور سازمان های غیردولتی بوده و هستم و باید بگویم که عرایضم حاصل سال ها تجربه است، حتی زمانی که کسی جرات حرف زدن راجع به سمن ها را نداشت، بنده خود را درگیر این کار کردم و در حال حاضر مسئول یکی از بزرگ ترین تشکل های اجتماعی کشور هستم. آن چنان که در طول این سال ها چندین مسئولیت در حوزه آسیب های اجتماعی کشور اعم از سازمان بهزیستی، حوزه مواد مخدر و برنامه و بودجه را به عهده داشتم. بنابراین واگذاری خانه های امن نگهداری زنان و دختران آسیب دیده را کار مناسبی نمی دانم.

در این راستا باید چه ملاحظاتی رعایت شود؟ 

اگر قرار بر نگهداری از زنان و دختران آسیب دیده است باید دولتی باشد، چون بخشی کوچکی است و همان طور که گفتم بنده اصلا واگذاری را صلاح نمی دانم. همین الان اگر خدایی ناکرده در یکی از مراکز اتفاقی بیفتد، همه دست و دلشان می لرزد. بنابراین باید صفر تا صد این موضوعات را دولت مدیریت کند، حتی اگر بخواهیم از ظرفیت غیردولتی ها در این حوزه استفاده کنیم، باید از این ظرفیت ها برای توانمندسازی این افراد استفاده شود نه واگذاری کل کار به گروهی از افراد. در واقع می توانیم از ظرفیت خیران و مسئولیت اجتماعی بنگاه ها و شرکت ها در حوزه توانمندسازی گروه های آسیب پذیر و آسیب دیده اجتماعی استفاده کنیم. از این رو حاکمیت موظف است برای زنان و دختران آسیب دیده که به نوعی دچار مشکلاتی شده و در خانه ها نگهداری می شوند، دسترسی به خدمات اجتماعی را فراهم کند. این در حالی است که باید حاکمیت بسترهای قانونی برای حمایت های حقوقی از این افراد را به وجود آورد و در این راستا در سیاستگذاری، نظارت، ارزیابی و توانمندسازی تلاش کند. از سوی دیگر، پیشگیری سطوح یک، دو و سه بسیار مهم است و باید جدی گرفته شوند. پیشگیری سطح یک همان آگاه سازی و پیشگیری است. پیشگیری سطح دو مداخله و پیشگیری سطح سه بازتوانی است.

باید نگاه همه جانبه داشته باشیم و از ظرفیت متخصصان در این حوزه استفاده کنیم. درواقع بخش حاکمیتی بخشی نیست که قابل واگذاری باشد. در این بخش ما باید مسیر مشخصی را دنبال کنیم و آینده و تبعات انجام هر کاری را در نظر بگیریم. همچنین نقاط ضعف و قدرت را مدنظر قرار داده و احساسی برخورد نکنیم و در نهایت تصمیمات غیرکارشناسی نگیریم، چون تمامی این موارد در قضاوت مردم نسبت به حاکمیت و دولت تاثیرگذار است. بنابراین باید تصمیمات درستی بگیریم تا قضاوت ها مثبت باشد و اگر چنین اتفاقی نیفتد، تبعات منفی را در پی خواهد داشت. این در حالی است که حوزه زنان مراقبت بیشتری را می طلبد، چون جامعه نسبت به زنان حساسیت بیشتری دارد. بنابراین باید این بخش کوچک دولتی بماند، چرا که از جنس واگذاری نیست، وگرنه جامعه متضرر خواهد شد.

زنان آسیب دیده اجتماعی اولویت چندم مسئولان هستند؟ 

در ابتدا باید بگویم که همه زنان و دختران آسیب دیده الزاما رابطه نامشروع ندارند، منتها تصورها بر این است که زنان و دختران آسیب دیده دچار مشکلات اخلاقی هستند. این در حالی است که گروهی از زنان و دختران آسیب دیده با خشونت دست و پنجه نرم می کنند و مشکل اخلاقی ندارند. با این حال یادآوری می کنم که اصلا حوزه اجتماعی در اولویت نیست، چه برسد به زنان و دختران آسیب دیده ای که به هر دلیل دچار مشکلات اخلاقی شده اند یا شرایط سختی را درون خانواده تجربه می کنند. در واقع حوزه اجتماعی عموما در حاشیه است و تنها طی دو سال اخیر بعد از ورود مقام معظم رهبری به این حوزه تا حدودی ظاهرا به این موضوع توجه بیشتری شده است. این توجه مربوط به بخشی از آسیب های اجتماعی است که امنیت را تهدید می کنند. آن هم نه به صورت جدی. بنابراین این فکر باعث شد که توجه به آسیب های اجتماعی در کشور بیشتر شود.
با وجود این، هنوز در عمل شاهد کاهش آسیب های اجتماعی و کنترل روند رشد آن نیستیم و باید صبر کنیم، چون برنامه های مطرح شده الزاما کارآمد نیستند. من اعتقاد دارم مداخله در حوزه آسیب های اجتماعی باید با توجه به تعیین کننده اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی باشد، چون آسیب های اجتماعی و آسیب های حوزه زنان به صورت جزیره نیستند. از این رو تعیین کننده ها را می طلبند که بتوانند منجر به ارتقای کیفیت زندگی و توسعه شاخص های سلامت اجتماعی و نشاط شوند. باید بیشتر کار کنیم. من ناامید نیستم، ولی اینکه در کوتاه مدت بتوانیم در این راستا به نتیجه برسیم، بعید است.

با توجه به نکاتی که اشاره کردید، شما ضعف را در کجا می بینید؟

ما برای اعمال مدیریت هوشمند در حوزه آسیب های اجتماعی نیاز به افرادی از این جنس داریم. بسیاری از مدیران اجتماعی ما از جنس اجتماعی نیستند، حتی اگر به ظاهر هم باشند، توانایی مدیریت اجتماعی را ندارند. مدیریت اجتماعی در ایران به حدی ضعیف است که بسیاری از اقداماتمان عبث و بیهوده هستند و به جایی نمی رسند. با این حال سازمان بهزیستی ارائه دهنده بیشترین خدمات در راستای آسیب های اجتماعی است. برای مثال خانه سلامت، مراکز بازپروری زنان آسیب دیده اجتماعی، حمایت از زنان نیازمند و دختران بد سرپرست از جمله خدمات سازمان بهزیستی است. بنابراین می توان گفت که بی شک بزرگ ترین سازمان در این عرصه این سازمان است. با این حال در مورد اسکان زنان پناهجو باید بگویم که بنده هیچ ضرورتی برای تشکیل خانه جدید احساس نمی کردم. گرچه بارها این موضوع را اعلام کردم، اما در ساختار اداری باید گزارش عملکرد داده شود که فلان کار انجام شده است. وگرنه اسکان زنان پناهجو چیز جدیدی نیست و از حدود سال ۸۰ و ۷۹ بود که اسکان موقت زنان پناهجو در سازمان بهزیستی راه اندازی شد.

مطالب مرتبط